Jak rozwijać świadomość cyfrową i ekologiczną w klasie?

Świadomość cyfrowa obejmuje zrozumienie wpływu technologii na nasze życie oraz umiejętność korzystania z narzędzi cyfrowych w sposób odpowiedzialny i bezpieczny. Świadomość ekologiczna natomiast koncentruje się na zrozumieniu wpływu człowieka na środowisko naturalne i promowaniu działań dla klimatu oraz zrównoważonego rozwoju. Świadomość cyfrowa to także rozumienie wpływu, jaki technologia ma na nasze życie i środowisko. Oznacza to nie tylko bezpieczne i odpowiedzialne korzystanie z urządzeń cyfrowych, ale również zwracanie uwagi na ich ekologiczny ślad. 

W poszukiwaniu równowagi

Środowisko i świat cyfrowy stale na siebie oddziałują. Technologie, choć obciążają środowisko przez zużycie energii i generowanie e-odpadów, oferują też narzędzia do jego ochrony poprzez innowacyjne rozwiązania, takie jak energooszczędne serwery czy aplikacje do monitorowania stanu przyrody. W relacji między światem cyfrowym a środowiskiem naturalnym tkwi potencjał dla synergii, która może wspierać zarówno innowacje technologiczne, jak i ochronę środowiska. Kluczem jest dążenie do zrównoważonego rozwoju, który harmonizuje postęp technologiczny z potrzebami ekologicznymi naszej planety. Tak więc świat cyfrowy i świat przyrody, choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się odległe, mają wiele wspólnego. 

W stronę interdyscyplinarnych działań

W dobie cyfrowej transformacji i rosnących wyzwań ekologicznych, rozwijanie wśród uczennic i uczniów świadomości cyfrowej oraz odpowiedzialności za środowisko staje się nie tylko opcją, ale i koniecznością. Integracja tych dwóch obszarów w procesie edukacyjnym jest niezbędna, by uwrażliwiać najmłodszych na środowisko naturalne. Zależy przecież nam wszystkim, aby młode pokolenie było zdolne do podejmowania świadomych decyzji zarówno w przestrzeniach wirtualnych, i tych realnych. Szkoła stoi tu przed ważnym wyzwaniem integrowania wiedzy z różnych dziedzin – edukacja powinna przekraczać tradycyjne granice przedmiotów. 

Aby skutecznie wprowadzać interdyscyplinarność do klasy, nauczyciele i nauczycielki mogą zacząć od małych kroków, takich jak łączenie treści z różnych przedmiotów w ramach jednego projektu, czy korzystanie z aplikacji i narzędzi cyfrowych w nauczaniu przedmiotów przyrodniczych. Ważne jest, aby podkreślać związki między tymi przedmiotami
i pokazywać, jak wiedza z jednej dziedziny może być użyteczna w innej. 

Kluczowe krytyczne myślenie

Sposobem na innowacyjne podejście edukacyjne w tym zakresie,może być właśnie połączenie edukacji cyfrowej z działaniami na rzecz klimatu. Wiele pomysłów na tego typu zadania dla uczennic oraz uczniów znajduje się na stronach fundacji oraz stowarzyszeń zajmujących się tematyką ekologiczną np. WWF. Z pomocą przychodzi tu również program #Superkoderzy i ścieżka „Odkrywcy świata” skoncentrowana na zagadnieniach wykorzystania źródeł energii odnawialnej i zmian klimatycznych. 

Integracja technologii z edukacją ekologiczną otwiera drzwi do nowych sposobów uczenia o środowisku. Podejście interdyscyplinarne wymaga od uczniów i uczennic krytycznego myślenia oraz oceny wiarygodności źródeł informacji. Zmiany klimatyczne są gorącym tematem debat publicznych, naukowych i politycznych. Internet jest pełen informacji na ten temat, ale również fałszywych wiadomości i teorii spiskowych, które podważają podeście naukowe lub przedstawiają nieuzasadnione tezy. Dlatego nauka, jak odróżniać rzetelne informacje na temat środowiska od fake newsów czy teorii spiskowych, jest ważnym elementem świadomości cyfrowej. 

Potencjał projektów edukacyjnych

Prowadząc projekty edukacyjne dotyczące na przykład zrównoważonych rozwiązań technologicznych pokazujemy, jak można łączyć naukę o środowisku, technologię i świadomość społeczną. Nasi podopieczni mogą tworzyć krótkie filmy, posty na media społecznościowe, podcasty lub blogi, w których przedstawiają proste sposoby na życie w zgodzie z ideą zrównoważonego rozwoju. Dobrym przykładem jest redukcja śladu węglowego poprzez wybieranie bardziej energooszczędnych urządzeń czy korzystanie z chmury zamiast lokalnych serwerów, które często są mniej efektywne energetycznie. W tym miejscu warto wspomnieć o koncepcji cyfrowego minimalizmu – czyli świadomego ograniczania czasu spędzanego przed ekranem. Zmniejszenie ilości używanych urządzeń i aplikacji nie tylko przyczynia się do lepszego samopoczucia, ale także do redukcji zapotrzebowania na energię i zasoby naturalne. 

Właśnie cyfrowy minimalizm i krytyczna ocena informacji to umiejętności, które uczennice i uczniowie powinni rozwijać, by sprawnie nawigować w cyfrowym i realnym świecie. A my, nauczycielki i nauczyciele wszystkich przedmiotów, możemy wskazywać im sposoby na zdobywanie tych kluczowych dla ochrony naszej planety kompetencji.  

O autorce: 

Anna Romańska – nauczycielka przyrody i geografii w Szkole Podstawowej Nr 130 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Łodzi. Przez wiele lat pełniła funkcję doradcy metodycznego w ŁCDNiKP. Była trenerką programu rządowego „Cyfrowa szkoła”. Jest pasjonatką nowych technologii i ich wykorzystania w edukacji. Należy do światowej społeczności nauczycieli innowatorów Microsoft – Innovative Educator Expert (MIEE). Współtwórczyni ścieżki “Odkrywcy świata” w programie #Superkoderzy Fundacji Orange, autorka scenariuszy lekcji m.in. w ramach “Małej Akademii BBC” oraz artykułów dla magazynu „TIK w Edukacji”. Współautorka podręczników i zeszytów ćwiczeń dla szkoły podstawowej oraz edukatorka ORKE. Należy do grupy Superbelfrzy.

29 stycznia 2024
Przeczytaj też:

Kreatywne programowanie raz jeszcze! Zapisy na warsztaty

Tylko praktyka! Zapraszamy na cykl 4 spotkań warsztatowych online pod hasłem „Kreatywne programowanie”, podczas których poznasz innowacyjne narzędzia i rozwiązania edukacyjne. Przed Tobą zajęcia poświęcone MakeyMakey, sztucznej inteligencji i płytce Microbit – a wszystko to z udziałem trenerskiego duetu: Joanny Apanasewicz i Krzysztofa Jaworskiego.

Webinar: Liczymy na roboty

Serdecznie zapraszamy na webinar, podczas którego Agnieszka Ogiegło opowie, w jaki sposób wykorzystać roboty na lekcjach matematyki w klasach 4–8. Podczas spotkania odkryjesz konkretne działania rozwijające kompetencje kluczowe, ze szczególnym uwzględnieniem kompetencji matematycznych.

Nieskończoność do sześcianu

Minecrafta chyba nie trzeba nikomu przedstawiać, każdy pewnie chociaż raz o nim słyszał. Co roku zyskuje ona miliony nowych użytkowniczek i użytkowników, zarówno tych małych, jak i dużych. Kiedy zapytasz dzieciaki, czy znają Minecrafta, z zadyszką odpowiadają twierdząco. Na czym polega ten fenomen? Co takiego sprawia, że przyciąga kolejne rzesze fanów i fanek?

Koniec z koszmarami – matematyka już nie straszy

Matematyka, przedmiot, który od dziesiątek lat uważany jest za trudny, niezrozumiały, abstrakcyjny. Obawy przed królową nauk pojawiają się już na etapie klasy czwartej, kiedy to dzieci zaczynają uczyć się matematyki z nowym nauczycielem. Strach często zapożyczają od swoich bliskich, a potęguje się on, kiedy zaczynają uczyć się innymi metodami niż na etapie klas 1-3 SP. Ale czy matematyka na pewno jest taka straszna, jak ją malują? Czy można uczyć się tego przedmiotu z radością i pasją?

Dziennikarze przyszłości w 7 i 8 klasie? A czemu by nie?

programowania, ciekawe warsztaty, poszukiwanie nowego, dzielenie się wiedzą – udział wniósł wiele dobrego do naszej edukacji. Pokazał mi, moim uczniom i uczennicom, że zdobywanie wiedzy to fajna przygoda, że razem można osiągnąć bardzo dużo. 

Gra z MakeyMakey – zapisy na webinar

Muzyka, gry zespołowe – po prostu dobra zabawa, a przy tym wciągający sposób na naukę. Tego możesz spodziewać się po webinarze, który Joanna Apanasewicz poprowadzi już 7 grudnia (czwartek). A wszystko z pomocą uwielbianej przez nią płytki Makey Makey.

Polecamy webinar Dział@my dla klimatu

Przewrócona lodówka, obok pralka bez drzwiczek, a do kompletu telewizor z rozbitym ekranem. Czy znasz taki widok z altanki śmietnikowej? Sprzęty te nie znikają, chociaż zabierane są wszystkie inne gabaryty – wyrzucone kanapy, szafy i ramy okienne. O co w tym chodzi? Za tym pytaniem stoi wiele innych, a odpowiedzi są bardzo ciekawe…

Dział@my dla klimatu (nie tylko) w szkole – zapisy na webinar

Jesteśmy na czasie! Dołącz do nas, by być na bieżąco w temacie Dział@ń dla klimatu. Pierwszy webinar w nowej edycji #SuperKoderów będzie jak lot balonem – razem z trenerką i edukatorką Mariolą Fik zrobisz szerokie rozeznanie w temacie – zgarniesz sprawdzone pomysły i rozwiązania oraz zaktualizujesz wiedzę, co przyda Ci się i w szkole i […]

Idzie nowe, czyli superkoderskie środy z Minecraftem

Zapraszamy na cykl 5 warsztatów online pod hasłem „Idzie nowe, czyli superkoderskie środy z Minecraftem”. Przez pięć środowych popołudni będziecie mieli okazję wskoczyć do świata sześcianu i poznać jego edukacyjne możliwości… Liczba miejsc ograniczona!

Jak zmniejszać ryzyko cyberprzemocy wśród uczniów?

Czy w swojej pracy/działaniach spotykasz się z problemem cyberprzemocy wśród uczniów? A może obawiasz się, że takie problemy mogą się pojawić? Gorąco zachęcamy Was do skorzystania z broszuryJak zmniejszać ryzyko cyberprzemocy wśród uczniów? – wskazówki dla osób pracujących z dziećmi i młodzieżą. 

Rodzina „Pogromców języków” się rozrasta!

Ścieżki angielska i niemiecka programu „Pogromcy języków” doczekały się siostry: ścieżki francuskiej, do której będzie można zgłosić się w nowej edycji #SuperKoderów!

Cyfrowy detox jest dobry dla nas i dla planety

Nowa NIEMAPA Halo? Eko! to darmowy przewodnik wydany przez kolektyw Mamy Projekt i zilustrowany przez Tomka Kaczkowskiego, który podpowiada, jak zmienić nawyki i dbać o telefon, aby dłużej nam służył oraz że cyfrowy detox jest dobry dla nas i dla planety.

Sztuczna inteligencja wyskakuje z lodówki

Wszędzie jej pełno. Wystarczy otworzyć przeglądarkę lub jedną ze społecznościówek, by się o tym przekonać. Zasypują nas relacje z tego, jakie ktoś pytanie zadał na czacie oraz jak kuriozalną odpowiedź otrzymał. Lub przeciwnie – jak bardzo merytoryczna i jakościowa się okazała. Media szaleją – od hurraoptymistycznej wizji przyszłości, po pełne niepokoju zwiastowanie końca edukacji… No no, przyznać trzeba, że zrobiło się niezłe zamieszanie.

Kot Scratch na Twoich lekcjach

Ten pomarańczowy kot mieszka już niemal w każdej polskiej szkole, a zdarza się, że dzieci poznają go już w przedszkolu! Co decyduje o jego popularności? Wszystko dzięki temu, że wizualny język programowania nie jest jedynie narzędziem przydatnym na zajęciach komputerowych. Przeciwnie! Kot Scratch świetnie sprawdza się także na innych lekcjach. A żeby praca z nim była jeszcze przyjemniejsza, mamy dla Was kilka przydatnych podpowiedzi!

Podróżnicy w czasie, czyli informatyka i historia w jednym

W tym roku szkolnym kolejny raz wzięłam udział w programie Fundacji Orange #SuperKoderzy. Poprzednio wraz z uczniami i uczennicami realizowałam ścieżkę „Dziennikarze Przyszłości”. Nagrywanie wywiadów, modyfikowanie dźwięku, tworzenie animacji oraz reportaży w programie Scratch było czymś zupełnie nowym w naszej szkole i przyniosło interesujące rezultaty (zobacz podsumowanie TUTAJ). Dlatego postanowiliśmy sięgnąć po więcej!

Wszędzie sztuczna inteligencja. Już strach otworzyć lodówkę

Serdecznie zapraszamy na webinar Macieja Wojnickiego na temat sztucznej inteligencji!

Projekt BBC micro:bit

Zapowiedziana w 2015 , a na rynek wprowadzona w 2016 roku – mowa o płytce mikrokontrolera dla szkół BBC micro:bit. To BBC w ramach kampanii „Make It Digital” obiecało dostarczenie do brytyjskich szkół miliona takich mikrokontrolerów. Co było dalej?

STEAM pod lupą

#SuperKoderski cykl 5 warsztatów online. Witamy w świecie mikroelektroniki, mikrokontrolerów i Minecrafta

Kto ma kod do języków? Czyli nauka języków z kotem Scratchem

Serdecznie zapraszamy na webinar Joanny Płatkowskiej na temat wykorzystania programowania w Scratchu na lekcjach języka obcego (i nie tylko)!

Majsterkowanie JEST też dla dziewczyn!

Programowanie, okulary VR, modelowanie 3D, robotyka – to jest to co kocham i wykorzystuję w swojej pracy. W ten sposób staram się motywować uczennice i uczniów do rozwijania pasji, kreatywności, do dążenia do celu. Większość z nich jest zafascynowana nową technologią i swobodnie porusza się po cyfrowym świecie. Oczywiście, zdarzają się jednostki, które mają pewne obawy. Zwyczajnie boją się, że sobie nie poradzą, coś zepsują. Na szczęście tak bywa tylko na początku…